Nieboskłon i tajemnice galaktyk były jego pasją

Mieszkańcy Głogówka mają  szczęście, bo od wieków mogą cieszyć się obecnością ojców franciszkanów nie tylko w kościele, ale życiu kulturalnym. Zgodnie z regułą zakonną franciszkanie się zmieniali, ale przyznać trzeba, że każdy z nich pozostawiał po sobie ślady. Są nimi odrestaurowane zabytki, spotkania modlitewne, czuwania nocne, tradycja organizowania Żywej Szopki, koncerty organowe, imprezy w ogrodzie przyklasztornym integrujące rodziny czy wspólnoty. Lata mijają, odchodzą ludzie, ale w sercach zostaje pamięć o nich.

Jego dom rodzinny znajduje się w Niwie, wiosce blisko Nowego Targu. Góralski, drewniany, z przepięknym ogrodem pełnym kwiatów, krzewów i warzyw. Całe jego otoczenie od wiosny do jesieni pachnie miodem i nektarem kwiatów. Prostota, trwanie w wierze ojców i kultywowanie rodzinnych tradycji, były ozdobą rodziny gazdów Śmiałkowskich. Wspólna praca w domu, ogrodzie i na polu kształtowała poczucie obowiązku. Ściany ozdobione patriotycznymi obrazami Artura Grottgera pogłębiały miłość do ojczyzny. Zdziwienie budziła mapa nieba. Jak się okazało w przyszłości, to ona wzbudziła u ojca Dionizego zainteresowania astronomią.

Wrażliwy na piękno przyrody

Urodził się w święto Matki Bożej Gromnicznej 2 lutego 1930 roku jako najstarsze z rodzeństwa. Rodzice Ludwik i Bronisława Śmiałkowscy byli rolnikami. Edward Józef to imiona przyszłego kapłana, który od najwcześniejszych lat był wrażliwy na piękno przyrody.

- Jestem Bogu wdzięczny za to, że od dziecka mogłem patrzeć na Tatry, lasy i szczyt Turbacza. - wspominał po latach. Był młodym człowiekiem, który miał wiele pasji:  fotografowanie, obserwowanie nieba i pogody, historia Polski i literatura. Szkoły podstawową i średnią ukończył z wyróżnieniem. W liceum jego kolegą był późniejszy znakomity ks. profesor Józef Tischner. Razem zdawali maturę. Ważnym wydarzeniem w życiu Edwarda Śmiałkowskiego była praca po zdanej maturze. Razem z innymi młodymi należał do organizacji Służba Polsce. Zależało mu na uzyskaniu przepustki na studia. Jako młody junak w listach do rodziny pisał o tym czasie trudnym i często niezgodnym z religijną postawą. Modlitwy i determinacja pomogły mu uzyskać odpowiednie zaświadczenie, które pozwoliło rozpocząć naukę na Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym o kierunku astronomia. Ta dziedzina była jego pasją od lat. Sam skonstruował lunetę, obserwował niebo, do końca życia prowadził dokładny kalendarz pogody. Był członkiem Polskiego  Towarzystwa Miłośników Astronomii (PTMA).

Rozmodlony student zachwycony duchowością św. Franciszka odkrył w sobie powołanie i wybrał służbę Bogu w zakonie franciszkanów konwentualnych. Edward Józef Śmiałkowski odtąd był bratem Dionizym. Jego priorytetami życiowymi stały się: umiłowanie filozofii, którą studiował u dominikanów w Krakowie, zgłębianie nauki o Słowie Bożym w teologii i obserwacja astronomicznych praw rządzących wszechświatem. Po odbyciu sześciu lat studiów ojciec Dionizy otrzymał z rąk biskupa Franciszka Jopa sakrament kapłaństwa. Był to rok 1956, okres trudny dla Polski i Kościoła. Ojciec Dionizy  służył Bogu i wiernym na kilku placówkach: w Lubomierzu, Pewle Małej koło Żywca, Krakowie. W roku 2000 przyjechał na Śląsk, do Głogówka.

Człowiek renesansu

To było jego ostatnie miejsce posługi, nowe i inne. Pogranicze polsko - czeskie, tygiel językowy, odmienna kultura i tradycje mieszkańców nie odstraszyły ojca. Był nieprzeciętnym zakonnikiem. Emanująca z niego dobroć, pokora i skromność budziły szacunek. On wszystkich i wszyscy Go kochali. Pamiętał o słowach wypisanych na swoim obrazku prymicyjnym: „Maryjo, obym w Twoich Niepokalanych Rękach stał się użytecznym narzędziem”. Prośba została wysłuchana. Maryja Loretańska w głogóweckim sanktuarium  wysłuchała próśb i modlitw ojca. W tym roku mija 20 lat od śmierci niezwykłego zakonnika, a mieszkańcy do dziś pamiętają o Nim i jego dziele. Składały się na nie: posługa w prenowicjacie, konfesjonale, hospicjum, duszpasterstwie i bibliotece. Człowiek renesansu! - mówiono o Nim, podziwiając wiedzę astronomiczną, fotograficzną, literackie umiejętności, miłość do książek i grę na skrzypcach. Uczestniczył w każdym wydarzeniu kulturalnym. Zapamiętano Go jako prelegenta na spotkaniach Głogóweckiej Akademii Wiedzy. Dbał o zdrowie, polubił jazdę na rowerze, podziwiał piękno śląskiej ziemi. Jego wypowiedź o Głogówku: „Ludzie tutaj bardzo dobrzy, miasto piękne i z historią, ale dlaczego tu jest tak beznadziejnie płasko”. W sercu pozostał gazdą pełnym miłości do gór.

W sierpniu 2006 roku, po obchodach 50 -lecia kapłaństwa, nieoczekiwanie odszedł do Pana. Spoczął w grobowcu ojców franciszkanów, znajdującym się na wzniesieniu, z którego widać wieże miasta. Ojciec Dionizy, Boży Astronom żyje w sercach ludzi, którzy mieli szczęście spotykać Go w kościele, klasztorze, bibliotece, konfesjonale, w Obserwatorium Astronomicznym, czy  na ścieżce rowerowej. Zapalone znicze i kwiaty składane na płycie grobowca ojców franciszkanów są wymowne, pamięć o zakonnikach w czarnych habitach jest żywa.

Artykuł "Nieboskłon i tajemnice galaktyk były jego pasją" Henryki Młynarskiej opublikowane zostały w "Tygodniku Prudnickim", nr 30, 22.07.2026.