Premiera V tomu „Wielkiej Księgi Opozycji na Pograniczu”

Żywe świadectwo niezłomności 
Premiera V tomu „Wielkiej Księgi Opozycji na Pograniczu” 

Pod koniec ubiegłego miesiąca, 31 lipca, Aula I Liceum Ogólnokształcącego w Prudniku stała się miejscem niezwykłego wydarzenia kulturalnego i historycznego. Podczas uroczystego wieczoru oficjalnie zaprezentowano najnowszy, monumentalny V tom serii „Wielka Księga Opozycji na Pograniczu” pod redakcją starosty prudnickiego Radosława Roszkowskiego. Wydarzenie przyniosło mnóstwo wzruszeń, ważnych wspomnień i stało się żywą lekcją historii regionalnej.  

Licznie przybyli słuchacze z ogromnym zainteresowaniem przysłuchiwali się wypowiedziom Jana Naskręta, który niezwykle emocjonalnie opowiadał o trudach walki opozycyjnej. Głębokie wrażenie zrobiła także historia Ryszarda Kwiatkowskiego – cenionego historyka i działacza, który w stanie wojennym, po wykryciu u niego materiałów opozycyjnych został pozbawiony stanowiska dyrektora szkoły w Rudziczce. 

„To, że wciąż możemy spotykać bohaterów tamtych lat, że te żywe legendy są wśród nas, stanowi niezwykle ważne świadectwo spisane w kolejnym tomie naszej publikacji. Nie wolno nam przechodzić obojętnie wobec historii – zwłaszcza tej lokalnej. Musimy dokumentować walkę i niezłomność ludzi, którzy walczyli o wolną Polskę. Świadectwo tych postaci oraz możliwość jego utrwalenia wciąż jest dla mnie motorem i wewnętrzną potrzebą, aby tę historię uwieczniać w kolejnych tomach.” Podsumował Radosław Roszkowski, redaktor publikacji,

Muzyka, wspomnienia i kulinarna podróż do PRL-u

Niezwykły klimat uroczystości dopełniła oprawa artystyczna w wykonaniu Natalii Rygiel. Jej poruszające interpretacje kultowych utworów, na czele ze słynnymi „Murami” Jacka Kaczmarskiego oraz pieśnią „Żeby Polska była Polską”, wywołały na sali spore emocje i symbolicznie przeniosły zgromadzonych w czasy przełomów. Spotkaniu towarzyszyła także wystawa unikalnych kadrów archiwalnych pokazujących codzienne życie i opór społeczny na Śląsku Opolskim. 
Każdy z gości wyszedł ze spotkania z własnym, bezpłatnym egzemplarzem książki. Po części oficjalnej przyszedł czas na rozmowy w kuluarach przy tradycyjnym poczęstunku z dawnych lat – organizatorzy zaprosili uczestników na kulinarną podróż do czasów PRL-u, podczas której nie zabrakło domowego bigosu, chleba ze smalcem, kultowego bloku czekoladowego oraz bąbelkowej oranżady. 

„Takie publikacje są w mojej ocenie bezwzględnie niezbędne. Ludzka pamięć bywa zawodna, ale spisane informacje pozostają trwałe i niezapomniane. Książka charakteryzuje się niezwykle szerokim zakresem tematycznym – od okresu bezpośrednio powojennego po czasy najnowsze. Znajdziemy tu historie kluczowych postaci polsko-czeskiego pogranicza, dzieje „Solidarności”, jak i wnikliwe artykuły publicystyczne. Ogromna wartość polega na tym, że dokumentujemy te wydarzenia jeszcze wtedy, gdy ich naoczni świadkowie są pośród nas.”, ocenił dr hab. Zbigniew Bereszyński, opozycjonista i współautor książki.

Panorama walki i wolności na ponad 700 stronach

Najnowsze dzieło, wydane w ramach Powiatowej Biblioteki Ziemi Prudnickiej przez Starostwo Powiatowe w Prudniku, przy udziale Drukarni Biały Kruk, liczy ponad 700 stron i ukazało się w bezpłatnie dystrybuowanym nakładzie 1000 egzemplarzy. Publikacja nosi oficjalny podtytuł „Władza, społeczeństwo i działalność opozycyjna na pograniczu Śląska Opolskiego i Czechosłowacji w latach 1945–1989”, a jej czeski tytuł to „Velká kniha opozice v pohraničí – Svazek V”. Całe przedsięwzięcie uzyskało dofinansowanie w ramach programu Interreg Czechy – Polska 2021–2027, poprzez Euroregion Pradziad. 

Czytelnik sięgający po ten tom odnajdzie w nim bogaty przekrój tematów przygotowanych przez wybitne autorytety. Dr hab. Zbigniew Bereszyński przybliża prudnicką „Solidarność” w obiektywie Ryszarda Kaszy, analizuje dzieje NSZZ „Solidarność” oraz Niezależnego Zrzeszenia Studentów w województwie opolskim, przypomina postać Franciszka Winiarskiego, a także opisuje powojenną walkę PSL o władzę oraz funkcjonowanie poczty podziemnej (w tym z archiwum Dragomira Rudego). 
Niezwykle ciekawie prezentuje się wątek polsko-czeski, obecny m.in. we wspomnieniach Lindy Winsh (Lenki Cvrčkovej) o strajkujących studentach w Polsce, artykule o Bílej Vodzie jako miejscu pamięci, czy tekstach czeskiego historyka Pavla Macháčka o działalności dysydenckiej w cieniu Gór Rychlebskich. Były Ambasador RP w Pradze dr Mateusz Gniazdowski podejmuje z kolei trudny temat tragedii liptańskiej z 1938 roku. 

Monografia zawiera też przejmujące biogramy i historie. Teresa Zielińska opisuje losy Anny Wyrwisz i jej synów oraz sylwetki Romana Pastwińskiego, Jana Całki i Romana Kirsteina, natomiast dziennikarka Beata Dżon-Ozimek przedstawia „Małe historie wielkich dni”. Z kolei Zbigniew Górniak wnosi do tomu wątki publicystyczne, analizując tragiczną śmierć Dionizego Bielańskiego w tekście „Upadek Ikara na rozkaz generała” oraz postać aktora Jacka Zejdlera, słynnego Tolka Banana. 
Całość dopełniają historyczne analizy aparatu represji autorstwa Piotra Kulczyka (SB i MO), opis przygotowań do stanu wojennego Ryszarda Kwiatkowskiego, wnikliwe opracowanie Jakuba Forystka o stanie wojennym na Ziemi Prudnickiej urozmaicone grafikami uratowanymi z obozów internowanych w Opolu, Nysie i Grodkowie, rozważania redaktora tomu Radosława Roszkowskiego o Komitecie Obywatelskim „Solidarność” Ziemi Prudnickiej, a także artykuły Marka Radoma o prudnickim samorządzie w latach 90 i  Mateusza Czarneckiego.

[Artykuł sponsorowany/Monitor Powiatowy - Powiat Prudnicki]